Kimoya Kandake kele nani?
Kimoya kele mama ya Zaiire mpi ya nsimba na yandi Kongo, mpi mosi ya bankento ya ngolo kuluta na Nza ya ISOLELE. Yandi kele mwana-nkento ya Ntotila Zola mpi Ntotila-nkento Nzinga, mpangi-nkento ya Zattar, mpi tata-nkento ya Dawidi mpi Kazaba. Buzitu na yandi ti Shango, mfumu ya nzasi mpi ya bupepe ya ngolo, pesaka nza Ndambu-Nzambi.
Na ntama yandi kele Kandake ya Kush, ntotila-nkento ya bitumba yina telemaka ti Roma. Bubu yai yandi kele Kandake yina ke Basika ya dikanda ya Makanda mpi munati ya Tiya ya Nlongo. Na bilumbu ke kwisa yandi ta kuma Mama yina ke Vukisa Afelika. Luzingu tatu, mpu mosi, mpi konso mosi kele bitumba.
Ntotila-nkento Kandake: ntotila-nkento yina nikisaka Roma
Ntama mingi ntete ya Kinshasa, Kimoya vandaka Kandake ya Kush, ntotila-nkento ya bitumba yina yalaka kimfumu ya nene ya Afelika na Nil. Ntangu Roma pusaka na sudi, Kandake sololaka ve. Yandi kwendaka na bitumba.
She sent the warrior Mubutu into battle and gave him the Masque de Sese Seko, a mask that channels the ancestral spirits and turned him into a living legend. Her armies destroyed the Roman garrisons at Syene, Philae and Elephantine. Then came the act the world never forgot: her forces captured the bronze statue of the emperor Augustus, blinded it, beheaded it, and buried the head beneath a temple entrance, so that every person who walked in would walk over Rome.
Yandi nwanaka ti Ngulu, mbele na yandi, mpi yandi nataka Nkawa ya Apedemak, ya nlongo sambu na nzambi-nkosi ya Kush. Bonso ntotila-nkento ya disolo yina pesaka yandi mayindu, yandi me vidisa disu mosi, mpi yandi ke lwataka wolo yina ke zipa yo bonso mpu.
Nkosi-nkento
Nkosi ke landaka Kimoya bisika yonso: na kima ya dipeka na yandi, na maboko ya kiti na yandi ya kimfumu, na nkawa na yandi. Yo kele kitoko kaka ve. Kimoya ke nataka mpeve ya nkosi-nkento, mpi ntangu yandi ke sobaka yandi ke kumaka mbisi yo mosi, mama yina ke zingaka mbisi, ntotila-nkento yina ke kengilaka bana na yandi mpi kimfumu na yandi ti manzala mpi makasi.
Na kati ya bantu ya kikesa ya ISOLELE, Mwindo Lumumba ke nataka ngo-ndombe. Kimoya ke nataka nkosi-nkento. Bo zole kele bantu ya kimfumu na mutindu ya mbisi.
Mwana ya mupepe ya ngolo: kubutuka ya Zaiire
Na kati ya bitumba na yandi bonso Kandake, mpasi mosi ke basisa Kimoya na mbona. Yandi ke telama na 1989 na ndambu ya Nzadi Kongo, ti divumu ya nene, mama na yandi Ntotila-nkento Nzinga mpi nkaka na yandi Kibwayulu na lweka na yandi.
Mwana na yandi ke butuka na ntangu, na kati ya mupepe ya ngolo ya nzasi, bo ke katula yandi na masa ya nzadi ya nlongo. Ntu ya diboko na yandi ya fioti ke ngenga dezia ti nzasi. Kimoya ke pesa yandi zina: "Mwinda... nge kele Zaiire, mwana ya Shango, nzambi ya bupepe mpi ya mvula, yina butukaka na nzasi." Yandi ke songa yandi nde bantu mingi ta meka kuyiba destin na yandi, mpi bo ta nunga ve, sambu yina yandi ke nata kele ya nlongo mpi bo sonikaka yo ntete ya nde ntangu kuvanda ti zina. Katuka kilumbu yango, mupepe ya ngolo ke zingaka diaka na zulu ve. Yo ke tambulaka na ntoto.
Mama yina bikaka yandi kwenda
Ntangu Zaiire vandaka ti mvula iya, Kimoya tindaka yandi ntama ti ndambu ya Collier ya Destinée. Yandi kulaka na Kinshasa na nzo ya mpangi na yandi ya bakala Zattar. Bamvula mingi na nima, ntangu mwana na yandi monaka yandi na mosi ya ba quartier ya bunsukami kuluta ya mbanza, yandi pesaka yandi ndambu ya zole ya collier mpi yandi zimbalaka. Ntangu yango totilaka Zaiire mpi yantikisaka nzietolo na yandi na Kongo mpi na zulu sambu na kumona yandi diaka.
Kimfumu mpi nza
Kimoya kele ya Makanda, kimuntu ya ntama ya Afelika yina kele na ntima ya Nza ya ISOLELE. Makanda vandaka ti mpeve ya kutotuka mpi ti mayele ya technologie; ntangu ngolo ya nganda kwisaka sambu na kubaka bima na bo, bo bwaka ve, bo zimbalaka. Mbisi na bo ya nlongo kuluta kele ngo, mpi kugangama na bo ya nene kele Tiya ya Nlongo. Na nzo na yandi ya kimfumu, ba nkosi ya matadi ke kengilaka escalier, bantu na yandi ya bitumba me telama na nima na yandi, mpi ngo ke tambula na lweka na yandi.
Mayindu ya kinkulu ya Afelika
Titre ya Kimoya ke katuka na ba Kandake, bantotila-nkento yina vandaka kuyala mpi bamama ya bantotila ya Kimfumu ya Kush na Nubie ya ntama, Soudan ya bubu yai. Yina bo ke zaba kuluta, Amanirenas, twadisaka Kush na bitumba ti Kimfumu ya Roma na siècle ya ntete ntete ya Klisto. Mampinga na yandi nwanisaka bisika ya Roma na Syène, Philae mpi Éléphantine mpi natilaka ntu ya bronze ya Auguste, yina ba archéologue monaka na nima me zikama na nsi ya kitambi ya tempelo na Méroé. Musoniki ya Grèce Strabon tubaka nde yandi vandaka ntotila-nkento yina ke waka boma ve mpi yina me vidisa disu mosi.
Na nzila ya Kimoya, HRM King Kufulula ke kangisa kimfumu ya Afelika ya Kati ti mosi ya binkulu ya ntama kuluta ya ngolo ya bankento na continent, mpi ke pesa bantangi mama yina kele mpi ntotila-nkento, muntu ya bitumba mpi nkengi ya mayindu.
Mikanda
Kimoya ke monikaka na Zaiire: Mwana ya ntotila ya Kongo mpi Collier ya Destinée (2025), kuna kukutana diaka ti mwana na yandi na Kinshasa ke yantikisa disolo ya mvimba. Luzingu na yandi bonso Kandake bo ke tuba yo na disolo na yandi mosi, Kimoya Amanirenas Kandake, Ntotila-nkento ya Kush: Mawa, Tiya mpi Kubutuka ya Dikanda.
Super-héroïne mosi kele yina me katuka na ba Kandake ya Koush?
Ee. Kimoya Kandake, zina na yandi ya mvimba Kimoya Amanirenas Kandake, kele super-héroïne ya ISOLELE yina me katuka na ba Kandake ya Koush mpi na ntotila nkento Amanirenas, yina nwanaka ti Roma. Na Nza ya ISOLELE yandi kele Kandake ya Koush, munwani nkosi ya nkento mpi mama ya Zaiire.
