Zaiire kele nani?
Zaiire kele muntu ya kikesa ya nene ya Nza ya ISOLELE mpi mosi ya bantu ya ntete ya kikesa ya ndombe ya Afelika yina bo gangaka na République Démocratique ya Kongo sambu na nza ya mvimba. Yandi kele Mwana ya Ntotila Mvingidi ya Kongo, Ndambu-Nzambi yina butukaka na Shango, mfumu ya nzasi mpi ya bupepe ya ngolo, mpi na Kimoya, ntotila-nkento ya bitumba ya dikanda ya kimfumu ya Kongo. Zina ISOLELE ke tendula "muntu yina bakusola" na Kikongo, mpi Zaiire kele muntu ya kikesa yina nza yai me baka zina na yandi.
Zaiire ke butukaka muntu ya kikesa ve. Yandi ke butukaka muntu yina bakusola. Mingi na kimwana na yandi yandi zaba ve yandi kele nani mpenza, mpi kuzaba menga na yandi ya kimfumu ke basikaka malembe malembe na mikanda na yandi. Yo yina ke swaswanisaka yandi ti bantu mingi ya kikesa ya Occident: ngolo na yandi kele kigonsa ve, kumeka ve to kima ya mayele ve. Yo kele kiyekwa, mpi konso dikulu yina yandi ke sala na yo kele mpi dikulu ya kuvutuka na disolo ya Kimfumu ya Kongo.
Luyantiku
Bo kabulaka Zaiire ti mama na yandi ntangu yandi vandaka ti mvula iya. Yandi telamaka na kamio me lwata ndambu ya collier ya ntama, yandi zaba ve sambu na nki bo tindaka yandi ntama. Yandi kulaka na Kinshasa na nzo ya ngwa-nkazi na yandi Zattar, me zingama ti kimvwama mpi lukumu na nganda, mpi bo yelaka yandi ti mwana ya Zattar, Dawidi, bonso bampangi.
Mambu yonso ke soba ntangu Zaiire ke kwenda kusosa mama na yandi na mosi ya ba quartier ya bunsukami kuluta na Kinshasa. Kimoya ke tula na maboko na yandi ndambu ya zole ya Collier ya Destinée mpi ke zimbala. Collier ke totila yandi. Yina yantikaka bonso mwana yina ke sosa mama na yandi ke kuma nzietolo ya nene kuluta: kusosa yina ke nata yandi na Kongo ya mvimba, na kati ya cosmogramme ya Kongo mpi na zulu, kuna yandi ke zaba nde ngolo yina ke meka kukatula disolo ya Kongo me mana ntete ve.
Kimfumu mpi nza
Zaiire kele ya Kimfumu ya Kongo, mosi ya bimfumu ya nene ya disolo ya Afelika ya Kati. Disolo na yandi ke yantikaka na Kinshasa, na quartier ya Isolele, mbanza ya mayindu yina ke vukisa banzo yina bo ke zaba ya Afelika ya mvimba na kifwanisu mosi. Katuka kuna nzietolo na yandi ke kumaka na mfinda ya nlongo ya Kongo, na cosmogramme ya Kongo mpi na Kakongo, kisika ya luyantiku ya zulu ya dikanda ya ntama ya Lyra.
Mayindu ya kinkulu ya Afelika
Bo gangaka Zaiire ti HRM King Kufulula, ntotila ya kinkulu ya bantu ya Bapindi, yina zolaka nde bana ya Afelika kumona muntu ya kikesa ti bizizi na bo, nsuki na bo, bazina na bo mpi disolo na bo. Muntu yai ke katuka na disolo ya Kimfumu ya Kongo, na mayele ya mpeve ya Kongo mpi cosmogramme na yo, na Nzadi Kongo, mpi na Shango, nzambi ya nzasi yina lusambulu na yandi kulutaka Atlantique ti bana ya Afelika ya diaspora.
Disolo ya Zaiire ke natilaka mpi bantu ya kieleka ya disolo na nzila na yandi, bonso Patrice Lumumba, Kimpa Vita mpi Ganga Zumba, sambu bantangi kuzaba disolo ya Afelika na meso ya mwana-bakala nkaka ya kikesa, kansi na mukanda ya nzo-nkanda ve.
Kumonika ya ntete
Zaiire ke monika mbala ya ntete na Zaiire: Mwana ya ntotila ya Kongo mpi Collier ya Destinée, Mukanda ya I ya disolo na yandi, yina basisaka na 3 avril 2025. Mukanda yango kumaka na étagère ya mikanda yina bo ke teka mingi na librairie mosi ya Nairobi, bo ke kabula yo na Zambie mpi na Afelika ya Sudi, mpi ba journal ya Kongo mpi ya nza ya mvimba me tubila yo ba journal.
