Ntotila-nkento Jameela Califia Anacaona

Ntotila-nkento Jameela Califia Anacaona kele nani?

Jameela Califia Anacaona ke zingaka na nza ya bubu yai, yandi ke tambula na babalabala ya Californie ti tiya mosi ya kubumbana na nsi ya kitoko na yandi. Bampete na yandi ya nsingu kele ve bima ya kukembisa. Yo kele minyororo ya wolo yina bo me soba mpu, kidimbu ya konso ntotila-nkento yina lwataka minyororo mpi longukaka kusoba yo ngolo.

Mpeve na yandi kele ya ntama. Na bingana ya ISOLELE, bonso Bakongo ke bakisaka nzunga ya mpeve, bampeve ya bankaka ke vutukaka na nzila ya madikanda ya mpa. Jameela kele kuvutuka ya bantotila-bakento tatu yina yalaka, teleminaka mpi bo kangaka bo munoko, mpi yina bubu yai ke telama diaka na nzila na yandi. Yandi kele bibaku ya luzingu ya Californie na ntwala ya kunungwa, ya Ayiti na ntwala ya minyororo mpi ya Mexique na ntwala ya kinsweki.

Na Nza ya ISOLELE yandi kele zola ya Zaiire, mpi kuluta yina, mbikudulu ya kutomboka: mupepe ya wolo yina ke buya kufukama.

Zina na yandi

Konso kitini ya zina na yandi ke nata ntotila-nkento. Califia kele ntotila-nkento ya bitumba ya ndombe ya kisanga ya bingana ya Californie, yina bo sonikaka na roman ya Espagne Las Sergas de Esplandián pene-pene ya 1510. Anacaona, yina zina na yandi bo ke balulaka mingi "Fololo ya Wolo", vandaka ntotila-nkento ya Taíno ya Xaragua na kisanga ya Ayiti. Jameela kele nkento ya bubu yai yina ke nata bo zole, mpi na nzila na yandi ntotila-nkento ya tatu ke telama diaka: Carlota, Ntotila-nkento ya nene ya Mexique.

Bampeve Iya

Ntangu Jameela ke kota na maluzingu na yandi ya ntama, yandi ke yindula yo kaka ve. Yandi ke kuma bo. Konso ntotila-nkento ke telama ti mutindu na yandi ya mbisi ya nlongo.

Jameela, Paon

Bubu yai, Jameela ke soba Paon. Mapapu na yandi ke kangula bonso mpu ya meso nkama ya wolo yina ke mona konso luvunu mpi konso kigonsa. Paon kele kimbangi nde kitoko na yandi kele kibundi na yandi: kana bo ke tala yandi mingi, yandi ke baka ngolo mingi na kutala na bo. Na binkulu ya Yoruba, paon me kangama ti Oshun, orisha ya zola, banzadi mpi kitoko ya kimfumu.

Jameela na mutindu na yandi ya Paon, ti nguba ya wolo mpi mbele

Califia, Griffon

Ntangu yandi ke kuma Ntotila-nkento Califia, Jameela ke soba Griffon, ndambu mbemba mpi ndambu nkosi. Na bingana ya ntete ya 1510, bakento ya bitumba ya Califia mataka na ba griffon yina bo longaka sambu na bitumba. Na ISOLELE, ntotila-nkento ti mbisi kele kima mosi. Griffon ke yala zulu ti ntoto, mpi ke keba kisanga ya wolo yina nza pesaka zina ya mpa Californie.

Anacaona, Kolibri

Ntangu yandi ke kuma Ntotila-nkento Anacaona, Fololo ya Wolo, Jameela ke soba Kolibri. Fioti, kukonda boma mpi nswalu kuluta disu yonso, kolibri vandaka ti lukumu na binkulu ya Taíno bonso mpeve ya nkwa-bitumba. Bonso Kolibri, Anacaona ke bula na ntwala nde mbeni kuzaba nde yandi me nikana: ntotila-nkento yina muntu ve lendaka kukanga.

Carlota, Mbemba ya Wolo

Ntangu yandi ke kuma Carlota, Ntotila-nkento ya nene ya Mexique, Jameela ke soba Mbemba ya Wolo, kidimbu ya ntama ya Mexique. Carlota vandaka mpangi-nkento ya Ntotila Léopold II ya Belgique, bakala yina bakaka Kongo na ngolo mpi nataka lufwa na bamilio ya bantu na yo. Yandi mosi bo kangaka yandi munoko: na nima ya kubwa ya luyalu na yandi, yandi zingaka bamvu makumi sambanu ya kukangama ntama ti nza.

Na Nza ya ISOLELE, mpeve na yandi vutukaka ve na kubumpa. Yo vutukaka na kati ya mwana-nkento ya diaspora, na lweka ya Mwana ya ntotila ya Kongo, sambu na kubongisa yina menga na yandi mosi bebisaka. Mbemba ya Wolo kele mpeve yina ke tombuka na zulu ya mambu ya mbi ya dikanda na yo mpi ke sola mpu ya nkaka.

Mayindu ya kinkulu ya Afelika

Ntotila-nkento Califia monanaka ntete na Las Sergas de Esplandián ya Garci Rodríguez de Montalvo pene-pene ya 1510, bonso ntotila-nkento ya ndombe yina yalaka kisanga ya bakento ya bitumba yina mataka na ba griffon. Zina ya kisanga na yandi, Californie, bo pesaka yo na nima na ndambu ya Amerika ya Nord yina ke nata yo kaka.

Anacaona vandaka ntotila-nkento ya Taíno ya Xaragua na kisanga ya Ayiti, bubu yai Haïti ti République dominicaine. Nsoniki ya bankunga mpi ntwadisi, yandi teleminaka bakolonia ya Espagne mpi bo fwaka yandi na 1503.

Carlota, yina butukaka Charlotte ya Belgique, vandaka Ntotila-nkento ya nene ya Mexique banda 1864 tii 1867 kumosi ti Ntotila ya nene Maximilien. Na nima ya kubwa ya luyalu mpi lufwa ya Maximilien, yandi katukaka na luzingu ya bantu mpi zingaka yandi mosi na Belgique tii lufwa na yandi na 1927. Yandi vandaka mpangi-nkento ya Ntotila Léopold II, yina luyalu na yandi na zulu ya État indépendant du Congo banda 1885 tii 1908 fwaka bamilio ya bana ya Kongo.