BD ya Afelika kele kisalu ya mayele ya siékle mosi, mode ya mpa ve. Katuka bifwanisu ya bazulunalu ya bakolonia tii na ba romans graphiques yina bo ke tekaka na nza ya mvimba, ba artiste ya Afelika me sadila BD sambu na kuseka, sambu na kuluta mpi sambu na kutuba masolo na bo mosi. Disolo ya bande dessinée na Afelika yai, ndambu na ndambu, mpi kisika yo ke kwenda.
Bazulunalu ya bakolonia, katuka 1920 tii 1950
Ba BD ya ntete na Afelika monikaka na bazulunalu ya ntangu ya bakolonia. Na Ezipito, bamukanda ya bana basisaka BD na arabe katuka bamvula 1920. Na Afelika ya Sudi, BD ya mumbongo sambu na bana monikaka banda 1924. Na Congo belge, bifwanisu ya ntete monikaka na 1921. Bapaje mingi salamaka na Mindele, mbala mingi sambu na kulonga to kukanga, kansi sambu na kusepelisa ve.
Afelika ya Nordi: Samir mpi festival ya Alger
Na Ezipito, zulunalu ya bana Samir, yina yantikaka na 1956, basisaka BD na arabe ti mabalula ya Tintin mpi Spirou. Algérie tungaka mosi ya ba scène ya BD ya ngolo kuluta na continent, mpi katuka 2008 Festival international de la bande dessinée d’Alger (FIBDA) ke yambaka ba artiste ya Afelika ya mvimba mpi ya nza.
Afelika ya Weste: Gbich! mpi Aya
Na Côte d’Ivoire, zulunalu ya kuseka ya konso mposo Gbich!, yina Lassane Zohoré, Illary Simplice mpi banduku na bo yantikaka na Abidjan na 1999, kumaka zulunalu ya BD yina bantu ke zola mingi na Afelika yina ke tuba français, ti bantu ya masolo bonso Cauphy Gombo. Na 2006, Aya de Yopougon ya Marguerite Abouet mpi Clément Oubrerie bakaka prix ya album ya ntete na Angoulême mpi nataka Abidjan na ba librairie ya nza ya mvimba. Na Sénégal, T.T. Fons salaka Goorgoorlou, muntu ya disolo yina bantu zolaka mingi tii yandi kumaka série ya télévision.
Afelika ya Kati: nzo-nkanda ya Kongo
République démocratique du Congo kele ti mosi ya bifu ya BD ya kuluta kimvwama na Afelika: Albert Mongita, Mongo Sisé, Barly Baruti, bamukanda ya nzila ya Papa Mfumu’Eto mpi kimvukani Kin Label. Ntwadisi na beto ya mvimba ya BD ya Kongo ke tuba disolo yina na lukaya yai ya nsangu.
Nigeria mpi Afelika yina ke tuba anglais: mbonge ya ba super-héros
Na bamvula 2010, Afelika yina ke tuba anglais ndimaka ba super-héros. Na Lagos, Jide Martin yantikaka Comic Republic na 2013 mpi basisaka Guardian Prime kilumbu mosi ti Man of Steel. YouNeek Studios ya Roye Okupe basisaka E.X.O. mpi Iyanu. Kugali, yina yantikaka ti anthologie ya BD ya Afelika ya mvimba na 2017, salaka Iwájú ti Walt Disney Animation Studios, yina basikaka na Disney+ na février 2024. Na Afelika ya Sudi, Kwezi ya Loyiso Mkize ke landa héros ya leke na Gold City, mbanza yina me katuka na Johannesburg.
Kuseka mpi kuluta
Na continent ya mvimba, BD zingaka mpi na bazulunalu mpi ba revues ya kuseka, bonso Popoli na Cameroun, yina yantikaka na 2003. Bafwanisi sadilaka kusekisa sambu na kunwanisa ngolo ntangu bantu yankaka kangamaka munoko.
Bubu yai: katuka webcomic tii na animation
Bubu yai BD ya Afelika ke kumaka na batangi na nzila ya webcomic, ba réseaux sociaux, streaming mpi papier. Ba studio ya continent ya mvimba ke balula ba héros na bo na animation mpi na filme, mpi kitawulu ya mpa ya ba artiste ke sala na bandinga ya Afelika bonso na français mpi anglais.
ISOLELE: kitini ya mpa katuka Kinshasa
Nza ya ISOLELE, yina HRM King Kufulula yantikaka, ke sala ti ba illustrateurs 49 na kati ya Kinshasa mpi Bukavu mpi me sala bantu ya masolo kuluta 300, yina Zaiire, Mwana ya ntotila ya Kongo, ke twadisa. ISOLELE ke binga mutindu na yo Katiomics: BD mpi ba romans graphiques ya Afelika, bonso manga kele ya Japon. Na bilumbu 3 mpi 4 juillet 2027, ISOLELE UMOJA, festival ya BD ya ISOLELE, ta salama na Kinshasa.
Bangyufula yina bantu ke yufulaka mingi
BD ya Afelika kele inki?
BD ya Afelika kele ba bandes dessinées mpi ba romans graphiques yina ba artiste ya Afelika ke sala. Yo yantikaka na bazulunalu ya bakolonia ya bamvula 1920 mpi bubu yai yo kele ti ba revues ya kuseka, ba nza ya super-héros mpi ba romans graphiques yina ke basikaka na nza ya mvimba.
Bansoniki ya BD ya Afelika yina bo ke zaba mingi kele banani?
Na kati ya bayina bo ke zaba mingi: Marguerite Abouet mpi Lassane Zohoré (Côte d’Ivoire), T.T. Fons (Sénégal), Barly Baruti mpi Papa Mfumu’Eto (RDC), Roye Okupe mpi Jide Martin (Nigeria), Loyiso Mkize (Afelika ya Sudi) mpi HRM King Kufulula, musadi ya Nza ya ISOLELE.
Festival ya BD ya Afelika kele?
Ee. Festival international de la bande dessinée d’Alger (FIBDA) kele katuka 2008, mpi ISOLELE UMOJA, festival ya ntete ya Nza ya ISOLELE, ta salama na Kinshasa na bilumbu 3 mpi 4 juillet 2027.
Zaba Katiomics
