NtwadisiNgonda ya kumi 2026Baminiti 6 ya kutanga

Bande dessinée mpi romans graphiques ya Kongo: siékle mosi ya BD na RDC

Katuka na bazulunalu ya ntangu ya bakolonia ya 1921 tii na Papa Mfumu’Eto, Barly Baruti mpi ba super-héros ya mpa ya Kinshasa: disolo ya bande dessinée ya Kongo mpi ya bansoniki na yo.

Zaiire mpi ba super-héros ya Kongo ya ISOLELE

Bande dessinée ya Kongo, to bande dessinée congolaise, kele mosi ya bifu ya BD ya kuluta kimvwama na Afelika, katuka na bifwanisu ya bazulunalu tii na ba romans graphiques ya mvimba. Yo butukaka na bazulunalu ya Congo belge na mvula 1921, mpi yo lutaka na ntangu ya bakolonia, Zaïre ya Mobutu mpi République démocratique du Congo ya bubu yai. Disolo na yo yai, ba artiste yina salaka yo, mpi kitawulu ya mpa yina ke sonika kitini ya ke landa katuka na Kinshasa.

Luyantiku na bazulunalu ya ntangu ya bakolonia

Bifwanisu ya ntete bimonikaka na bazulunalu ya Congo belge na luyantiku ya bamvula 1920. Bamvula mingi, bapaje yina salamaka mingi na Mindele, sambu na batangi ya Mindele to sambu na "kulonga" Bakongo. Katuka 1948, zulunalu Nos Images basisaka Les Aventures de Mbumbulu na lingala, swahili, kikongo mpi tshiluba, disolo ya malongi yina misionere mosi ya Belgique salaka. Tintin au Congo ya Hergé (1931) tulaka kifwanisu ya kuseka ntoto yina, yina ba artiste ya Kongo vutulaka mvutu na kisalu na bo.

Bansoniki ya ntete ya Kongo

Na bamvula 1950, ba artiste ya Kongo bakaka kreyo. Na 1953, Paul M’Bila yantikaka Mbu et Mpia na La Croix du Congo. Na 1958, nsoniki ya Kinshasa Albert Mongita salaka Mukwapamba ti mufwanisi Georges Lorofi, mpi bo ke bingaka yandi tata ya bande dessinée ya ntoto.

Jeunes pour jeunes mpi ntangu ya ba revues

Na nima ya kimpwanza, zulunalu ya Kinshasa Jeunes pour jeunes, yina yantikaka na 1968, kumaka nzo-nkanda ya nene ya ntete ya BD ya Kongo. Denis Boyau, Sima Lukombo, Lepa Mabila Saye mpi Mavilus salaka ba héros ya Afelika yina batangi ya baleke vandaka kudimona na kati na bo, bonso Apolosa mpi Sinatra. Na Lubumbashi, Mwana shaba junior basisaka Mayele, disolo yina zingaka kuluta na disolo ya mvimba ya BD ya Kongo.

Mongo Sisé mpi Barly Baruti, bayantiki

Na bamvula 1970, Mongo Sisé sekisaka Zaïre ti Mata Mata et Pili Pili, mpi yandi tulaka na kati kuseka ya ngolo ya bantu. Na 1980 yandi kotaka na ba studio Hergé na Bruxelles, mambu ya ntete sambu na mufwanisi mosi ya Afelika, na nima yandi vutukaka sambu na kuyantika zulunalu Bédé Afrique. Barly Baruti landaka nzila yina: katuka Mohuta et Mapeka tii na Eva K. mpi Mandrill na Mputu, na nima Madame Livingstone mpi Chaos debout à Kinshasa, yandi kumaka nsoniki ya BD ya Kongo yina bo ke zaba mingi na nza ya mvimba.

Papa Mfumu’Eto mpi BD ya nzila

Na bamvula 1990, Kinshasa yantikaka BD na yo mosi ya bantu yonso. Papa Mfumu’Eto 1er vandaka kuteka na nzila bamukanda ya photocopie na lingala ya mbanza, yina vukisaka kuseka ya politiki, mambu ya mpeve mpi luzingu ya konso kilumbu. Bansoniki mingi basisaka mpi tekaka kisalu na bo mosi. Mpeve yina ya nsoniki yina ke sala mpi ke kabula bamukanda na yandi mosi kele kaka kidimbu ya BD ya Kongo.

Kitawulu yina nza ya mvimba ke zaba

Na bamvula 2000 mpi 2010, BD ya Kongo lutaka bandilu. Pat Masioni basisaka Rwanda 1994 mpi na nima yandi salaka Unknown Soldier na Amerika. Serge Diantantu tubaka disolo ya Simon Kimbangu, mpi Hallain Paluku, Al’Mata ti Thembo Kash bakaka ba éditeurs na Mputu. Na Kinshasa, zulunalu Kin Label, yina Asimba Bathy vandaka kutwadisa, vukisaka ba artiste mpi basisaka bamukanda ya kimvukani bonso Congo 50, sambu na bamvula makumi tanu ya kimpwanza.

ISOLELE: kitini ya mpa ya BD ya Kongo

ISOLELE kele kitini ya disolo yai. Yo salamaka na HRM King Kufulula, mubutuki ya Kinshasa, Nza ya ISOLELE ke vukisa bantu ya masolo kuluta 300 mpi ke sala ti ba illustrateurs 49 na kati ya Kinshasa mpi Bukavu. Ntaku na yo, Zaiire, Mwana ya ntotila ya Kongo, kele ndambu-nzambi yina butukaka na ndambu ya nzadi Kongo. Mwindo Lumumba, Panthère ya ntete ya Afelika, ke vukisa disolo ya Mwindo ya bantu ya Nyanga ti kiminu ya Patrice Lumumba. Zaïko, mwana ya Kivu, ke tuba disolo ya este ya Kongo katuka na kati.

ISOLELE pesaka BD yai yina butukaka na Afelika zina na yo mosi: Katiomics, katuka na Katiopa mpi comics, bonso manga kele ya Japon. Katiomics kele ba comics mpi ba romans graphiques yina ba artiste ya Afelika ke sonika, ke pesa langi mpi ke fwanisa. Shango et Zaiire me basika na bandinga sambanu, na kati lingala, kikongo, swahili mpi tshiluba, sambu bana ya Kongo kutanga ba super-héros na ndinga yina bo ke tubaka na nzo.

Bangyufula yina bantu ke yufulaka mingi

Bande dessinée ya Kongo kele inki?

Bande dessinée ya Kongo, to bande dessinée congolaise, kele BD yina ba artiste ya République démocratique du Congo ke sala. Yo monikaka ntete na bazulunalu na 1921, mpi bubu yai yo kele ti bansoniki yina me basisa kisalu na Afelika, na Mputu mpi na Amerika.

Bansoniki ya nene ya BD ya Kongo kele banani?

Na kati ya bayina bo ke zaba mingi: Albert Mongita, Mongo Sisé, Barly Baruti, Papa Mfumu’Eto 1er, Pat Masioni, Serge Diantantu, Hallain Paluku, Thembo Kash mpi HRM King Kufulula, musadi ya Nza ya ISOLELE.

Ba super-héros ya Kongo kele?

Ee. ISOLELE ke sala ba super-héros ya Kongo mpi ya Afelika bonso Zaiire, Mwana ya ntotila ya Kongo, Mwindo Lumumba mpi Zaïko, na nza ya bantu ya masolo kuluta 300.