Ama-comics aseCongo angelinye lamasiko acebe kakhulu ama-comics e-Afrika, kusukela emihlathini yamaphephandaba kuya kumanoveli ezithombe aphelele. Azalwa emaphephandabeni eBelgian Congo ngo-1921, futhi adlula esikhathini samakoloni, eZaire kaMobutu naseDemocratic Republic of the Congo yanamuhla. Nangu umlando wawo, abadwebi abawakhayo, nesizukulwane esisha esibhala isahluko esilandelayo sisuka eKinshasa.
Ukuqala emaphephandabeni amakoloni
Imihlathi yokuqala edwetshiwe yavela emaphephandabeni aseBelgian Congo ekuqaleni kweminyaka yo-1920. Amashumi eminyaka, lawo makhasi ayenziwa kakhulu abantu baseYurophu, kubafundi baseYurophu noma "ukufundisa" abantu baseCongo. Kusukela ngo-1948, umagazini i-Nos Images washicilela i-Les Aventures de Mbumbulu ngesiLingala, isiSwahili, isiKikongo nesiTshiluba, uchungechunge lokufundisa oludwetshwe isithunywa sevangeli saseBelgium. I-Tintin in the Congo kaHergé (1931) yamisa isithombe esihlekisayo sezwe, abadwebi baseCongo abasiphendula ngomsebenzi wabo izizukulwane.
Ababhali bokuqala baseCongo
Ngeminyaka yo-1950, abadwebi baseCongo bathatha usiba. Ngo-1953, uPaul M’Bila waqala i-Mbu et Mpia ku-La Croix du Congo. Ngo-1958, umbhali waseKinshasa u-Albert Mongita wakha i-Mukwapamba nomdwebi uGeorges Lorofi, futhi uvame ukubizwa ngoyise wama-comics ezweni.
I-Jeunes pour jeunes nesikhathi samamagazini
Ngemuva kwenkululeko, umagazini waseKinshasa i-Jeunes pour jeunes, owaqala ngo-1968, waba yisikole sokuqala esikhulu sama-comics aseCongo. UDenis Boyau, uSima Lukombo, uLepa Mabila Saye noMavilus bakha amaqhawe ase-Afrika abafundi abasha abazibona kuwo, njengo-Apolosa noSinatra. ELubumbashi, i-Mwana shaba junior yashicilela i-Mayele, uchungechunge oluthathe isikhathi eside kunazo zonke emlandweni wama-comics aseCongo.
UMongo Sisé noBarly Baruti, amavulandlela
Ngeminyaka yo-1970, uMongo Sisé wahlekisa iZaire nge-Mata Mata et Pili Pili, efaka nokugxeka komphakathi okubukhali. Ngo-1980 wajoyina izitudiyo zikaHergé eBrussels, okokuqala kumdwebi wase-Afrika, wabe esebuya eyoqala umagazini i-Bédé Afrique. UBarly Baruti walandela indlela efanayo: kusukela ku-Mohuta et Mapeka kuya ku-Eva K. no-Mandrill eYurophu, bese kuba yi-Madame Livingstone ne-Chaos debout à Kinshasa, waba ngumdwebi wama-comics waseCongo owaziwa kakhulu emhlabeni.
UPapa Mfumu’Eto nama-comics asemgwaqweni
Ngeminyaka yo-1990, iKinshasa yasungula ama-comics ayo abantu. UPapa Mfumu’Eto 1er wayedayisa emgwaqweni izincwadana ezikopishiwe ngesiLingala sasedolobheni, ezixuba ukuhlekisa kwezombusazwe, izinto zomoya nempilo yansuku zonke. Abadwebi abaningi bazishicilelela bona futhi badayisa umsebenzi wabo ngesandla. Lowo moya wombhali okhiqiza futhi asakaze izincwadi zakhe usewuphawu lwama-comics aseCongo.
Isizukulwane esaziwa emhlabeni wonke
Ngeminyaka yo-2000 neyo-2010, ama-comics aseCongo awela imingcele. UPat Masioni washicilela i-Rwanda 1994 kamuva wadweba i-Unknown Soldier eMelika. USerge Diantantu walandisa indaba kaSimon Kimbangu, kanti uHallain Paluku, u-Al’Mata noThembo Kash bathola abashicileli eYurophu. EKinshasa, umagazini i-Kin Label, owawuholwa ngu-Asimba Bathy, wahlanganisa abadwebi futhi washicilela izincwadi zokubambisana njenge-Congo 50, mayelana neminyaka engamashumi amahlanu yenkululeko.
I-ISOLELE: isahluko esisha sama-comics aseCongo
I-ISOLELE iyingxenye yalo mlando. Yasungulwa ngu-HRM King Kufulula, owazalelwa eKinshasa, i-ISOLELE Universe ihlanganisa abalingiswa abangaphezu kuka-300 futhi isebenza nabadwebi abangu-49 phakathi kweKinshasa neBukavu. Iqhawe layo, uZaiire, iNkosana yaseKongo, ungunkulunkulu ongaphelele owazalelwa osebeni lomfula iCongo. UMwindo Lumumba, iPanther yokuqala yase-Afrika, uhlanganisa inganekwane kaMwindo yabantu bakwaNyanga nefa likaPatrice Lumumba. UZaïko, ingane yaseKivu, ulandisa ngempumalanga yeCongo esuka ngaphakathi.
I-ISOLELE yanikeza lolu hlobo lwama-comics oluzalelwe e-Afrika igama lalo: i-Katiomics, kusukela ku-Katiopa nakuma-comics, njengoba i-manga ingeyaseJapan. I-Katiomics ingama-comics namanoveli ezithombe adwetshwa, afakwa imibala futhi abhalwa abadwebi base-Afrika. I-Shango et Zaiire ishicilelwe ngezilimi eziyisithupha, kuhlanganise nesiLingala, isiKikongo, isiSwahili nesiTshiluba, ukuze izingane zaseCongo zifunde ngamaqhawe ngolimi abalukhuluma ekhaya.
Imibuzo evame ukubuzwa
Ayini ama-comics aseCongo?
Ama-comics aseCongo angama-comics akhiwa abadwebi baseDemocratic Republic of the Congo. Avela okokuqala emaphephandabeni ngo-1921, futhi namuhla anababhali abashicilelwe e-Afrika, eYurophu naseMelika.
Obani abadwebi abakhulu bama-comics aseCongo?
Phakathi kwabaziwa kakhulu kukhona u-Albert Mongita, uMongo Sisé, uBarly Baruti, uPapa Mfumu’Eto 1er, uPat Masioni, uSerge Diantantu, uHallain Paluku, uThembo Kash no-HRM King Kufulula, umdali we-ISOLELE Universe.
Akhona yini amaqhawe aseCongo?
Yebo. I-ISOLELE idala amaqhawe aseCongo nase-Afrika njengoZaiire, iNkosana yaseKongo, uMwindo Lumumba noZaïko, emhlabeni wabalingiswa abangaphezu kuka-300.
Yini i-Katiomics?
I-Katiomics wuhlobo lwama-comics ase-Afrika olwakhiwe yi-ISOLELE: ama-comics namanoveli ezithombe aseCongo nase-Afrika, njengoba i-manga ingeyaseJapan.
Ngingayithenga kuphi incwadi yama-comics aseCongo?
I-Zaiire: The Prince of Kongo and The Necklace of Destiny iyatholakala manje ku-isoleleuniverse.com, kanti i-Shango et Zaiire ivulekile ukuze i-odwe kusenesikhathi.
Hlola i-Katiomics












