Ii-comics zaseCongo zezinye zezithethe ezityebe kakhulu zee-comics e-Afrika, ukusuka kwimizobo yamaphephandaba ukuya kwiinoveli zemifanekiso ezipheleleyo. Zazalelwa kumaphephandaba eBelgian Congo ngo-1921, zadlula kwixesha lamakholoni, eZaire kaMobutu nakwiDemocratic Republic of the Congo yanamhlanje. Nantsi imbali yazo, abazobi abazibumbileyo, kunye nesizukulwana esitsha esibhala isahluko esilandelayo sisuka eKinshasa.
Ukuqala kumaphephandaba amakholoni
Imizobo yokuqala yavela kumaphephandaba aseBelgian Congo ekuqaleni kweminyaka yoo-1920. Amashumi eminyaka, loo maphepha ayesenziwa ikakhulu ngabantu baseYurophu, kubafundi baseYurophu okanye "ukufundisa" abantu baseCongo. Ukusukela ngo-1948, iphephancwadi i-Nos Images lapapasha i-Les Aventures de Mbumbulu ngesiLingala, isiSwahili, isiKikongo nesiTshiluba, uthotho lwemfundiso oluzotywe ngumvangeli waseBelgium. I-Tintin in the Congo kaHergé (1931) yamisela umfanekiso ohlekisayo welizwe, abazobi baseCongo abawuphendulayo ngomsebenzi wabo izizukulwana.
Ababhali bokuqala baseCongo
Ngeminyaka yoo-1950, abazobi baseCongo bathatha usiba. Ngo-1953, uPaul M’Bila waqalisa i-Mbu et Mpia kwi-La Croix du Congo. Ngo-1958, umbhali waseKinshasa u-Albert Mongita wenza i-Mukwapamba nomzobi uGeorges Lorofi, kwaye uhlala ebizwa ngokuba nguyise wee-comics zelizwe.
I-Jeunes pour jeunes nexesha lamaphephancwadi
Emva kwenkululeko, iphephancwadi laseKinshasa i-Jeunes pour jeunes, elaqala ngo-1968, laba sisikolo sokuqala esikhulu see-comics zaseCongo. UDenis Boyau, uSima Lukombo, uLepa Mabila Saye noMavilus benza amagorha ase-Afrika abafundi abaselula abazibona kuwo, anjengo-Apolosa noSinatra. ELubumbashi, i-Mwana shaba junior yapapasha i-Mayele, olona thotho lude kwimbali yee-comics zaseCongo.
UMongo Sisé noBarly Baruti, oovulindlela
Ngeminyaka yoo-1970, uMongo Sisé wahlekisa iZaire nge-Mata Mata et Pili Pili, efaka nokugxeka ekuluntwini okubukhali. Ngo-1980 wajoyina izitudiyo zikaHergé eBrussels, into yokuqala kumzobi wase-Afrika, emva koko wabuya waqalisa iphephancwadi i-Bédé Afrique. UBarly Baruti walandela loo ndlela: ukusuka kwi-Mohuta et Mapeka ukuya kwi-Eva K. ne-Mandrill eYurophu, emva koko i-Madame Livingstone ne-Chaos debout à Kinshasa, waba ngoyena mzobi wee-comics waseCongo owaziwayo emhlabeni.
UPapa Mfumu’Eto nee-comics zesitrato
Ngeminyaka yoo-1990, iKinshasa yaqamba ii-comics zayo zabantu. UPapa Mfumu’Eto 1er wayethengisa esitratweni iincwadana ezikhutshelweyo ngesiLingala sasedolophini, ezidibanisa ukuhlekisa kwezopolitiko, izinto zomoya nobomi bemihla ngemihla. Abazobi abaninzi bazipapashela kwaye bathengisa umsebenzi wabo ngesandla. Loo moya wombhali ovelisa aze asasaze iincwadi zakhe usengumqondiso wee-comics zaseCongo.
Isizukulwana esaziwa kwihlabathi liphela
Ngeminyaka yoo-2000 neyoo-2010, ii-comics zaseCongo zawela imida. UPat Masioni wapapasha i-Rwanda 1994 kamva wazoba i-Unknown Soldier eMelika. USerge Diantantu wabalisa ibali likaSimon Kimbangu, ngelixa uHallain Paluku, u-Al’Mata noThembo Kash bafumana abapapashi eYurophu. EKinshasa, iphephancwadi i-Kin Label, elalikhokelwa ngu-Asimba Bathy, ladibanisa abazobi lapapasha iincwadi zentsebenziswano ezinje nge-Congo 50, malunga neminyaka engamashumi amahlanu yenkululeko.
I-ISOLELE: isahluko esitsha see-comics zaseCongo
I-ISOLELE iyinxalenye yale mbali. Yasekwa ngu-HRM King Kufulula, owazalelwa eKinshasa, i-ISOLELE Universe iquka abalinganiswa abangaphezu kwama-300 kwaye isebenza nabazobi abangama-49 phakathi kweKinshasa neBukavu. Igorha layo, uZaiire, iNkosana yaseKongo, ngunothixo ongaphelelanga owazalelwa kunxweme lomlambo iCongo. UMwindo Lumumba, iPanther yokuqala yase-Afrika, udibanisa intsomi kaMwindo yabantu baseNyanga nelifa likaPatrice Lumumba. UZaïko, umntwana waseKivu, ubalisa ngempuma yeCongo esuka ngaphakathi.
I-ISOLELE yanika olu hlobo lwee-comics oluzalelwe e-Afrika igama lalo: i-Katiomics, ukusuka ku-Katiopa nakwii-comics, njengoko i-manga iyeyaseJapan. I-Katiomics zii-comics neenoveli zemifanekiso ezizotywa, zifakwa imibala zize zibhalwe ngabazobi base-Afrika. I-Shango et Zaiire ipapashwe ngeelwimi ezintandathu, kuquka isiLingala, isiKikongo, isiSwahili nesiTshiluba, ukuze abantwana baseCongo bafunde ngamagorha ngolwimi abalithetha ekhaya.
Imibuzo ebuzwa rhoqo
Ziyintoni ii-comics zaseCongo?
Ii-comics zaseCongo zii-comics ezenziwa ngabazobi baseDemocratic Republic of the Congo. Zavela okokuqala kumaphephandaba ngo-1921, kwaye namhlanje zinababhali abapapashwe e-Afrika, eYurophu naseMelika.
Ngoobani abazobi abakhulu bee-comics zaseCongo?
Phakathi kwabona baziwayo kukho u-Albert Mongita, uMongo Sisé, uBarly Baruti, uPapa Mfumu’Eto 1er, uPat Masioni, uSerge Diantantu, uHallain Paluku, uThembo Kash no-HRM King Kufulula, umdali we-ISOLELE Universe.
Ingaba akhona amagorha aseCongo?
Ewe. I-ISOLELE yenza amagorha aseCongo nase-Afrika afana noZaiire, iNkosana yaseKongo, uMwindo Lumumba noZaïko, kwihlabathi labalinganiswa abangaphezu kwama-300.
Yintoni iKatiomics?
I-Katiomics luhlobo lwee-comics zase-Afrika olwenziwe yi-ISOLELE: ii-comics neenoveli zemifanekiso zaseCongo nase-Afrika, njengoko i-manga iyeyaseJapan.
Ndingayithenga phi incwadi yee-comics zaseCongo?
I-Zaiire: The Prince of Kongo and The Necklace of Destiny iyafumaneka ngoku kwi-isoleleuniverse.com, kwaye i-Shango et Zaiire ivulekile ukuba i-odolwe kwangaphambili.
Phonononga i-Katiomics












