Àwọn comics Kóńgò jẹ́ ọ̀kan lára àṣà comics tó lọ́rọ̀ jùlọ ní Áfíríkà, láti àwọn àwòrán ìwé ìròyìn dé ìwé-ìtàn àwòrán pípé. Wọ́n bí wọn nínú ìwé ìròyìn Belgian Congo ní 1921, wọ́n sì la àkókò ìmúnisìn, Zaire ti Mobutu àti Democratic Republic of the Congo ti òní kọjá. Ìtàn wọn nìyí, àwọn òṣèré tó ṣe wọ́n, àti ìran tuntun tó ń kọ orí tó kàn láti Kinshasa.
Ìbẹ̀rẹ̀ nínú ìwé ìròyìn àkókò ìmúnisìn
Àwọn àwòrán àkọ́kọ́ farahàn nínú ìwé ìròyìn Belgian Congo ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1920. Fún ọ̀pọ̀ ọdún, àwọn ará Yúróòpù ló ń ṣe ọ̀pọ̀ àwọn ojú-ìwé wọ̀nyí, fún àwọn òǹkàwé Yúróòpù tàbí láti "kọ́" àwọn ará Kóńgò. Láti 1948, ìwé ìròyìn Nos Images tẹ Les Aventures de Mbumbulu jáde ní Lingala, Swahili, Kikongo àti Tshiluba, ọ̀wọ́ ẹ̀kọ́ ìwà tí míṣọ́nnárì ará Belgium kan yà. Tintin in the Congo ti Hergé (1931) gbé àwòrán ẹlẹ́yà orílẹ̀-èdè náà kalẹ̀, èyí tí ìran-ìran àwọn òṣèré Kóńgò fi iṣẹ́ wọn dáhùn sí.
Àwọn òǹkọ̀wé Kóńgò àkọ́kọ́
Ní àwọn ọdún 1950, àwọn òṣèré Kóńgò gbé kálàmù. Ní 1953, Paul M’Bila bẹ̀rẹ̀ Mbu et Mpia nínú La Croix du Congo. Ní 1958, òǹkọ̀wé Kinshasa Albert Mongita ṣẹ̀dá Mukwapamba pẹ̀lú ayàwòrán Georges Lorofi, wọ́n sì máa ń pè é ní bàbá comics orílẹ̀-èdè náà.
Jeunes pour jeunes àti àkókò àwọn ìwé ìròyìn
Lẹ́yìn òmìnira, ìwé ìròyìn Kinshasa Jeunes pour jeunes, tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ ní 1968, di ilé-ìwé ńlá àkọ́kọ́ fún comics Kóńgò. Denis Boyau, Sima Lukombo, Lepa Mabila Saye àti Mavilus ṣẹ̀dá àwọn akọni Áfíríkà tí àwọn òǹkàwé ọ̀dọ́ rí ara wọn nínú wọn, bí Apolosa àti Sinatra. Ní Lubumbashi, Mwana shaba junior tẹ Mayele jáde, ọ̀wọ́ tó pẹ́ jùlọ nínú ìtàn comics Kóńgò.
Mongo Sisé àti Barly Baruti, àwọn aṣáájú
Ní àwọn ọdún 1970, Mongo Sisé mú Zaire rẹ́rìn-ín pẹ̀lú Mata Mata et Pili Pili, ó sì fi ìbáwí àwùjọ tó mú hàn nínú rẹ̀. Ní 1980 ó darapọ̀ mọ́ àwọn ilé-iṣẹ́ Hergé ní Brussels, ohun àkọ́kọ́ fún ayàwòrán Áfíríkà kan, lẹ́yìn náà ó padà wá láti bẹ̀rẹ̀ ìwé ìròyìn Bédé Afrique. Barly Baruti tẹ̀lé ọ̀nà kan náà: láti Mohuta et Mapeka dé Eva K. àti Mandrill ní Yúróòpù, lẹ́yìn náà Madame Livingstone àti Chaos debout à Kinshasa, ó di òṣèré comics Kóńgò tí wọ́n mọ̀ jùlọ lágbàáyé.
Papa Mfumu’Eto àti comics ojú pópó
Ní àwọn ọdún 1990, Kinshasa ṣẹ̀dá comics tirẹ̀ fún gbogbo ènìyàn. Papa Mfumu’Eto 1er ń ta àwọn ìwé kékeré tí wọ́n ṣe fọ́tòkọ́pì ní Lingala ìlú ní ojú pópó, tó da ẹ̀fẹ̀ ìṣèlú, ohun ẹ̀mí àti ìgbésí ayé ojoojúmọ́ pọ̀. Ọ̀pọ̀ òṣèré tẹ iṣẹ́ wọn jáde fúnra wọn, wọ́n sì ń tà á lọ́wọ́. Ẹ̀mí òǹkọ̀wé tó ń ṣe tó sì ń pín ìwé ara rẹ̀ ṣì jẹ́ àmì comics Kóńgò.
Ìran tí gbogbo ayé mọ̀
Ní àwọn ọdún 2000 àti 2010, comics Kóńgò ré ààlà kọjá. Pat Masioni tẹ Rwanda 1994 jáde, lẹ́yìn náà ó yà Unknown Soldier ní Amẹ́ríkà. Serge Diantantu sọ ìtàn Simon Kimbangu, nígbà tí Hallain Paluku, Al’Mata àti Thembo Kash rí àwọn atẹ̀wé ní Yúróòpù. Ní Kinshasa, ìwé ìròyìn Kin Label, tí Asimba Bathy ń darí, so àwọn òṣèré pọ̀ ó sì tẹ àwọn ìwé àjùmọ̀ṣe bí Congo 50 jáde, nípa àádọ́ta ọdún òmìnira.
ISOLELE: orí tuntun comics Kóńgò
ISOLELE jẹ́ apá kan ìtàn yìí. HRM King Kufulula, tí wọ́n bí ní Kinshasa, ló dá ISOLELE Universe sílẹ̀, ó ní ju àwọn ẹ̀dá ìtàn 300 lọ, ó sì ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ayàwòrán 49 láàárín Kinshasa àti Bukavu. Akọni rẹ̀, Zaiire, Ọmọọba Kongo, jẹ́ ìdajì-òrìṣà tí wọ́n bí ní etí odò Congo. Mwindo Lumumba, Panther Áfíríkà àkọ́kọ́, so ìtàn akọni Mwindo ti àwọn ará Nyanga pọ̀ mọ́ ogún Patrice Lumumba. Zaïko, ọmọdé láti Kivu, ń sọ ìtàn ìlà-oòrùn Kóńgò láti inú.
ISOLELE fún irú comics yìí tí wọ́n bí ní Áfíríkà ní orúkọ tirẹ̀: Katiomics, láti Katiopa àti comics, bí manga ṣe jẹ́ ti Japan. Katiomics ni àwọn comics àti ìwé-ìtàn àwòrán tí àwọn òṣèré Áfíríkà yà, kun àwọ̀, tí wọ́n sì kọ. Shango et Zaiire jáde ní èdè mẹ́fà, pẹ̀lú Lingala, Kikongo, Swahili àti Tshiluba, kí àwọn ọmọ Kóńgò lè ka nípa àwọn akọni ní èdè tí wọ́n ń sọ nílé.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè
Kí ni comics Kóńgò?
Àwọn comics Kóńgò ni àwọn comics tí àwọn òṣèré láti Democratic Republic of the Congo ṣẹ̀dá. Wọ́n kọ́kọ́ farahàn nínú ìwé ìròyìn ní 1921, lónìí wọ́n sì ní àwọn òǹkọ̀wé tí wọ́n ti tẹ iṣẹ́ wọn jáde ní Áfíríkà, Yúróòpù àti Amẹ́ríkà.
Ta ni àwọn òṣèré comics Kóńgò ńlá?
Lára àwọn tí wọ́n mọ̀ jùlọ ni Albert Mongita, Mongo Sisé, Barly Baruti, Papa Mfumu’Eto 1er, Pat Masioni, Serge Diantantu, Hallain Paluku, Thembo Kash àti HRM King Kufulula, ẹlẹ́dàá ISOLELE Universe.
Ṣé àwọn akọni Kóńgò wà?
Bẹ́ẹ̀ni. ISOLELE ń ṣẹ̀dá àwọn akọni Kóńgò àti Áfíríkà bí Zaiire, Ọmọọba Kongo, Mwindo Lumumba àti Zaïko, nínú àgbáyé tó ní ju àwọn ẹ̀dá ìtàn 300 lọ.
Kí ni Katiomics?
Katiomics ni irú comics Áfíríkà tí ISOLELE ṣẹ̀dá: àwọn comics àti ìwé-ìtàn àwòrán Kóńgò àti Áfíríkà, bí manga ṣe jẹ́ ti Japan.
Níbo ni mo ti lè ra ìwé comics Kóńgò?
Zaiire: The Prince of Kongo and The Necklace of Destiny wà báyìí lórí isoleleuniverse.com, Shango et Zaiire sì ṣí sílẹ̀ fún àṣẹ ṣáájú.
Ṣàwárí Katiomics
