Comics Áfíríkà jẹ́ iṣẹ́ ọnà ọlọ́dún ọgọ́rùn-ún, kì í ṣe àṣà tuntun. Láti àwọn àwòrán ìwé ìròyìn àkókò ìmúnisìn dé àwọn ìwé-ìtàn àwòrán tí wọ́n ń tà kárí ayé, àwọn òṣèré Áfíríkà ti lo comics láti rẹ́rìn-ín, láti tako àti láti sọ ìtàn ara wọn. Ìtàn comics ní Áfíríkà nìyí, agbègbè dé agbègbè, àti ibi tí ó ń lọ.
Ìwé ìròyìn àkókò ìmúnisìn, láti 1920 dé 1950
Comics àkọ́kọ́ ní Áfíríkà farahàn nínú ìwé ìròyìn àkókò ìmúnisìn. Ní Íjíbítì, àwọn ìwé ọmọdé tẹ comics jáde ní èdè Lárúbáwá láti àwọn ọdún 1920. Ní South Africa, comics ìṣòwò fún ọmọdé farahàn láti 1924. Ní Belgian Congo, àwọn àwòrán àkọ́kọ́ farahàn ní 1921. Àwọn ará Yúróòpù ló ṣe ọ̀pọ̀ àwọn ojú-ìwé wọ̀nyí, nígbà púpọ̀ láti kọ́ni tàbí láti ṣàkóso dípò láti dáni lárayá.
Àríwá Áfíríkà: Samir àti àjọ̀dún Algiers
Ní Íjíbítì, ìwé ìròyìn ọmọdé Samir, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1956, tẹ comics jáde ní èdè Lárúbáwá pẹ̀lú ìtumọ̀ Tintin àti Spirou. Algeria kọ́ ọ̀kan lára àwọn ibùdó comics tó lágbára jùlọ ní ilẹ̀ Áfíríkà, láti 2008 sì ni Àjọ̀dún Comics Àgbáyé ti Algiers (FIBDA) ti ń gba àwọn òṣèré láti gbogbo Áfíríkà àti àgbáyé.
Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà: Gbich! àti Aya
Ní Côte d’Ivoire, ìwé ìròyìn ẹ̀fẹ̀ ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ Gbich!, tí Lassane Zohoré, Illary Simplice àti àwọn alábàáṣiṣẹ́pọ̀ wọn dá sílẹ̀ ní Abidjan ní 1999, di ìwé ìròyìn comics tí wọ́n fẹ́ràn jùlọ ní Áfíríkà tí ń sọ Faransé, pẹ̀lú àwọn ẹ̀dá ìtàn bí Cauphy Gombo. Ní 2006, Aya of Yop City láti ọwọ́ Marguerite Abouet àti Clément Oubrerie gba àmì-ẹ̀yẹ àwo-orin àkọ́kọ́ tó dára jùlọ ní Angoulême, ó sì mú Abidjan dé àwọn ilé ìtàwé kárí ayé. Ní Senegal, T.T. Fons ṣẹ̀dá Goorgoorlou, ẹ̀dá ìtàn tí wọ́n fẹ́ràn débi pé ó di eré tẹlifíṣọ̀n.
Àárín Áfíríkà: ilé-ẹ̀kọ́ Kóńgò
Democratic Republic of the Congo ní ọ̀kan lára àṣà comics tó lọ́rọ̀ jùlọ ní Áfíríkà: Albert Mongita, Mongo Sisé, Barly Baruti, àwọn ìwé kékeré ojú pópó Papa Mfumu’Eto àti ẹgbẹ́ Kin Label. Ìtọ́sọ́nà wa pípé lórí comics Kóńgò sọ ìtàn yẹn lórí ojú-ìwé ìròyìn yìí.
Nàìjíríà àti Áfíríkà tí ń sọ Gẹ̀ẹ́sì: ìbúgbàù àwọn akọni
Ní àwọn ọdún 2010, Áfíríkà tí ń sọ Gẹ̀ẹ́sì gba àwọn akọni mọ́ra. Ní Èkó, Jide Martin dá Comic Republic sílẹ̀ ní 2013, ó sì ṣe ìfilọ́lẹ̀ Guardian Prime ní ọjọ́ kan náà tí Man of Steel jáde. YouNeek Studios ti Roye Okupe tẹ E.X.O. àti Iyanu jáde. Kugali, tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkójọpọ̀ comics gbogbo Áfíríkà ní 2017, ṣẹ̀dá Iwájú pẹ̀lú Walt Disney Animation Studios, tí ó jáde lórí Disney+ ní Oṣù Kejì 2024. Ní South Africa, Kwezi ti Loyiso Mkize tẹ̀lé akọni ọ̀dọ́ kan ní Gold City, ìlú tí Johannesburg ṣe ìmísí rẹ̀.
Ẹ̀fẹ̀ àti àtakò
Káàkiri ilẹ̀ Áfíríkà, comics tún gbé nínú ìwé ìròyìn àti àwọn ìwé ẹ̀fẹ̀, bí Popoli ní Cameroon, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 2003. Àwọn ayàwòrán lo ẹ̀rín láti bẹnu àtẹ́ lu agbára nígbà tí wọ́n pa àwọn ohùn mìíràn lẹ́nu mọ́.
Lónìí: láti webcomic dé àwòrán-oníṣípò
Lónìí comics Áfíríkà ń dé ọ̀dọ̀ àwọn òǹkàwé nípasẹ̀ webcomic, ìkànnì àjọlò, ìgbéjáde orí ayélujára àti ìwé. Àwọn ilé-iṣẹ́ káàkiri ilẹ̀ Áfíríkà ń sọ àwọn akọni wọn di àwòrán-oníṣípò àti fíìmù, ìran tuntun àwọn òṣèré sì ń ṣiṣẹ́ ní àwọn èdè Áfíríkà àti ní Faransé àti Gẹ̀ẹ́sì.
ISOLELE: orí tuntun láti Kinshasa
ISOLELE Universe, tí HRM King Kufulula dá sílẹ̀, ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ayàwòrán 49 láàárín Kinshasa àti Bukavu, ó sì ti ṣẹ̀dá ju àwọn ẹ̀dá ìtàn 300 lọ, tí Zaiire, Ọmọọba Kongo, ń darí. ISOLELE ń pe irú rẹ̀ ní Katiomics: comics àti ìwé-ìtàn àwòrán Áfíríkà, bí manga ṣe jẹ́ ti Japan. Ní ọjọ́ 3 àti 4 Oṣù Keje 2027, ISOLELE UMOJA, àjọ̀dún comics ti ISOLELE, yóò wáyé ní Kinshasa.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè
Kí ni comics Áfíríkà?
Comics Áfíríkà ni àwọn comics àti ìwé-ìtàn àwòrán tí àwọn òṣèré láti Áfíríkà ṣẹ̀dá. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ nínú ìwé ìròyìn àkókò ìmúnisìn ní àwọn ọdún 1920, lónìí wọ́n sì ní àwọn ìwé ẹ̀fẹ̀, àwọn àgbáyé akọni àti àwọn ìwé-ìtàn àwòrán tí wọ́n ń tẹ̀ jáde kárí ayé.
Ta ni àwọn ẹlẹ́dàá comics Áfíríkà tí wọ́n mọ̀ jùlọ?
Lára àwọn tí wọ́n mọ̀ jùlọ: Marguerite Abouet àti Lassane Zohoré (Côte d’Ivoire), T.T. Fons (Senegal), Barly Baruti àti Papa Mfumu’Eto (DR Congo), Roye Okupe àti Jide Martin (Nàìjíríà), Loyiso Mkize (South Africa) àti HRM King Kufulula, ẹlẹ́dàá ISOLELE Universe.
Ṣé àjọ̀dún comics Áfíríkà wà?
Bẹ́ẹ̀ni. Àjọ̀dún Comics Àgbáyé ti Algiers (FIBDA) ti ń wáyé láti 2008, ISOLELE UMOJA, àjọ̀dún àkọ́kọ́ ti ISOLELE Universe, yóò sì wáyé ní Kinshasa ní ọjọ́ 3 àti 4 Oṣù Keje 2027.
Ṣàwárí Katiomics
