BD ya Afrika ezali mosala ya mayele ya siékle moko, mode ya sika te. Banda bililingi ya zulunalo ya bokolonisi tii na ba romans graphiques oyo batekaka na mokili mobimba, ba artiste ya Afrika basaleli BD mpo na koseka, mpo na kotelemela mpe mpo na kolobela masolo na bango moko. Tala lisolo ya bande dessinée na Afrika, etuka na etuka, mpe esika ezali kokende.
Ba zulunalo ya bokolonisi, banda 1920 tii 1950
Ba BD ya liboso na Afrika ebimaki na ba zulunalo ya ntango ya bokolonisi. Na Ezipito, mikanda ya bana ebimisaki BD na arabe banda bambula 1920. Na Afrika ya Sidi, BD ya mombongo mpo na bana ebimaki banda 1924. Na Congo belge, bililingi ya liboso ebimaki na 1921. Ba page mingi esalemaki na Bamindele, mbala mingi mpo na koteya to mpo na kokanga, kasi mpo na kosepelisa te.
Afrika ya Nord: Samir mpe festival ya Alger
Na Ezipito, zulunalo ya bana Samir, oyo ebandaki na 1956, ebimisaki BD na arabe elongo na mabongoli ya Tintin mpe Spirou. Algérie etongaki moko ya ba scène ya BD oyo eleki makasi na continent, mpe banda 2008 Festival international de la bande dessinée d’Alger (FIBDA) eyambaka ba artiste ya Afrika mobimba mpe ya mokili.
Afrika ya Wɛsti: Gbich! mpe Aya
Na Côte d’Ivoire, zulunalo ya kotiola ya poso na poso Gbich!, oyo Lassane Zohoré, Illary Simplice mpe baninga na bango babandisaki na Abidjan na 1999, ekomaki zulunalo ya BD oyo balingaka koleka na Afrika oyo elobaka français, na bato ya masolo lokola Cauphy Gombo. Na 2006, Aya de Yopougon ya Marguerite Abouet mpe Clément Oubrerie ezwaki prix ya album ya liboso na Angoulême mpe ememaki Abidjan na ba librairie ya mokili mobimba. Na Sénégal, T.T. Fons asalaki Goorgoorlou, moto ya lisolo oyo alingamaki mingi tii akomaki série ya télévision.
Afrika ya Kati: eteyelo ya Kongo
République démocratique du Congo ezali na moko ya bonkoko ya BD oyo eleki bozwi na Afrika: Albert Mongita, Mongo Sisé, Barly Baruti, babuku ya balabala ya Papa Mfumu’Eto mpe lisanga Kin Label. Mokambi na biso ya mobimba ya BD ya Kongo elobeli lisolo yango na lokasa oyo ya nsango.
Nigeria mpe Afrika oyo elobaka anglais: mbonge ya ba super-héros
Na bambula 2010, Afrika oyo elobaka anglais endimaki ba super-héros. Na Lagos, Jide Martin abandisaki Comic Republic na 2013 mpe abimisaki Guardian Prime mokolo moko na Man of Steel. YouNeek Studios ya Roye Okupe ebimisaki E.X.O. mpe Iyanu. Kugali, oyo ebandaki na anthologie ya BD ya Afrika mobimba na 2017, esalaki Iwájú elongo na Walt Disney Animation Studios, oyo ebimaki na Disney+ na février 2024. Na Afrika ya Sidi, Kwezi ya Loyiso Mkize elandi elenge héros na Gold City, engumba oyo euti na Johannesburg.
Kotiola mpe kotelemela
Na continent mobimba, BD evandaki mpe na ba zulunalo mpe ba revues ya kotiola, lokola Popoli na Cameroun, oyo ebandaki na 2003. Bato ya bililingi basaleli kosekisa mpo na kotiola nguya ntango mingongo mosusu ekangamaki.
Lelo: banda webcomic tii na animation
Lelo BD ya Afrika ekomaka epai ya batangi na nzela ya webcomic, ba réseaux sociaux, streaming mpe papier. Ba studio ya continent mobimba bazali kobongola ba héros na bango na animation mpe na filme, mpe libota ya sika ya ba artiste esalaka na minoko ya Afrika lokola na français mpe anglais.
ISOLELE: eteni ya sika wuta na Kinshasa
Molongo ya ISOLELE, oyo HRM King Kufulula abandisaki, esalaka elongo na ba illustrateurs 49 kati na Kinshasa mpe Bukavu mpe esali bato ya masolo koleka 300, oyo Zaiire, Mwana-mokonzi ya Kongo, azali kokamba. ISOLELE ebengaka lolenge na yango Katiomics: BD mpe ba romans graphiques ya Afrika, lokola manga ezali ya Japon. Na mikolo 3 mpe 4 juillet 2027, ISOLELE UMOJA, festival ya BD ya ISOLELE, ekosalema na Kinshasa.
Mituna oyo batunaka mingi
BD ya Afrika ezali nini?
BD ya Afrika ezali ba bandes dessinées mpe ba romans graphiques oyo ba artiste ya Afrika basalaka. Ebandaki na ba zulunalo ya bokolonisi ya bambula 1920 mpe lelo ezali na ba revues ya kotiola, ba molongo ya super-héros mpe ba romans graphiques oyo ebimaka na mokili mobimba.
Bakomi ya BD ya Afrika oyo bayebani koleka bazali banani?
Na kati ya oyo bayebani koleka: Marguerite Abouet mpe Lassane Zohoré (Côte d’Ivoire), T.T. Fons (Sénégal), Barly Baruti mpe Papa Mfumu’Eto (RDC), Roye Okupe mpe Jide Martin (Nigeria), Loyiso Mkize (Afrika ya Sidi) mpe HRM King Kufulula, mosali ya Molongo ya ISOLELE.
Festival ya BD ya Afrika ezali?
Ee. Festival international de la bande dessinée d’Alger (FIBDA) ezali banda 2008, mpe ISOLELE UMOJA, festival ya liboso ya Molongo ya ISOLELE, ekosalema na Kinshasa na mikolo 3 mpe 4 juillet 2027.
Yeba Katiomics
