Ntama mingi na ntwala nde bandilu kabula Afelika ya kati na bainsi, mosi ya bimfumu na yo ya nene telamaka na sambu zole ya nzadi Kongo ya nsi: Kimfumu ya Kongo. Disolo na yo kele ya kyeleka, ya kimvwama mpi bantu mingi ke zaba yo ntete ve. Yo kele mpi mosisa ya luyalu ya ISOLELE.
Kimfumu na lweka ya nzadi ya nene
Kimfumu ya Kongo yantikaka pene na kiteso ya 14 na ntoto yina bubu yai kele Angola, Repubilika ya Demokratiki ya Kongo mpi Repubilika ya Kongo. Ntotila na yo vandaka ti zina ya Manikongo, mpi bambanza na yo futaka mpaku na mbanza ya ntotila. Kongo salaka mumbongo, vandaka ti mbongo na yo ya nzimbu mpi kubikaka ntoto ya nene na lweka ya banzadi mpi banzila na yo.
Mbanza Kongo, mbanza ya ntotila
Mbanza ya ntotila, Mbanza Kongo, vandaka na zulu ya ntoto ya zulu na nordi ya Angola ya bubu yai. Kati na yo ya ntama kele na liste ya Kiyekwa ya Ntoto ya UNESCO banda 2017. Yo vandaka kisika ya bantotila, kisika lukutakanu ya ntotila vandaka kukutana mpi kisika bo vandaka kubumba disolo ya kimfumu.
Afonso I mpi mikanda na Portugal
Ntotila Afonso I, yina bo ke binga mpi Nzinga Mbemba, yalaka na luyantiku ya bamvula 1500. Na 1526 yandi sonikaka ntotila ya Portugal sambu na kumilela nde mumbongo ya bampika vandaka kukatula bantu na insi na yandi. Mikanda na yandi kele na kati ya bandinga ya ntama kuluta ya Afelika yina bo sonikaka sambu na kubuyisa mumbongo ya bampika.
Kimpa Vita, mbikudi ya nkento

Na luyantiku ya bamvula 1700, na nima ya bamvula ya bitumba ya bana ya insi, ndumba mosi ya zina Kimpa Vita, yina bo ke binga mpi Dona Beatriz, longaka kuvukisa diaka Kongo. Bo yokisaka yandi na tiya na 1706. Na luyalu ya ISOLELE yandi ke vutuka bonso Kimpa Vita, Tiya ya Bantotila-bakento yina bo me zimbana.
Kongo na luyalu ya ISOLELE
ISOLELE ke tunga dikanda ya kimfumu na zulu ya bambanza yai. Ntotila Zola Kongo, Nkosi ya Tiya ya Santu, kele ntotila ya ntete ya ntoto ya dikanda ya zulu ya Kongo, tata ya Kimoya Kandake mpi nkaka ya Zaiire, Mwana ya ntotila ya Kongo. Tanga disolo yonso na Zaiire: Mwana ya ntotila ya Kongo.
Bangyufula yina bantu ke yufulaka mingi
Kimfumu ya Kongo vandaka wapi?
Na sambu zole ya nzadi Kongo ya nsi, na ndambu ya Angola, ya Repubilika ya Demokratiki ya Kongo mpi ya Repubilika ya Kongo ya bubu yai, ti mbanza ya ntotila Mbanza Kongo.
Afonso I ya Kongo vandaka nani?
Ntotila mosi ya Kongo ya luyantiku ya bamvula 1500, yina bo ke binga mpi Nzinga Mbemba, yina sonikaka ntotila ya Portugal na 1526 sambu na kubuyisa mumbongo ya bampika.
BD mosi kele sambu na Kimfumu ya Kongo?
Ee. Luyalu ya ISOLELE, yina bo salaka na Kinshasa, ke tuba disolo ya bampyani ya Kongo na Zaiire: The Prince of Kongo.
Zaba babuku







































